Ai có quyền yêu cầu chia di sản thừa kế là quyền sử dụng đất?

1. Nhóm người thừa kế theo di chúc và theo pháp luật

Căn cứ quy định của Bộ luật Dân sự, chủ thể đầu tiên và quan trọng nhất có quyền yêu cầu chia di sản thừa kế là quyền sử dụng đất chính là những người thừa kế hợp pháp của người để lại di sản.

1.1. Người thừa kế được chỉ định trong di chúc

Nếu người để lại di sản lập di chúc hợp pháp trước khi mất, những cá nhân hoặc tổ chức được định danh cụ thể trong bản di chúc sẽ có quyền đưa ra yêu cầu phân chia quyền sử dụng đất theo đúng tỷ lệ hoặc diện tích đã được định đoạt. Trong trường hợp di chúc không chỉ định rõ phần đất của từng người mà chỉ ghi chung chung, những người này có quyền yêu cầu họp mặt phân chia hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết.

1.2. Người thừa kế theo pháp luật (Khi không có di chúc hoặc di chúc vô hiệu)

Trong trường hợp không có di chúc, di chúc bị tuyên vô hiệu hoặc phần đất đai không được định đoạt trong di chúc, quyền yêu cầu chia di sản là quyền sử dụng đất thuộc về những người nằm trong các hàng thừa kế theo quy định:

• Hàng thừa kế thứ nhất: Bao gồm vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết. Đây là nhóm chủ thể có ưu tiên hàng đầu và thường xuyên thực hiện quyền yêu cầu chia di sản.
• Hàng thừa kế thứ hai và thứ ba: Bao gồm ông bà, anh chị em ruột, cháu ruột, cụ nội, cụ ngoại, bác, chú, cô, cậu, dì ruột... Nhóm này chỉ có quyền đưa ra yêu cầu nếu ở hàng thừa kế trước không còn ai do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hoặc từ chối nhận di sản.

2. Nhóm người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc

Pháp luật Dân sự Việt Nam có cơ chế bảo hộ đặc biệt dành cho các chủ thể có quan hệ thân thiết gắn bó với người để lại di sản, nhằm đảm bảo an sinh xã hội.

Ngay cả khi người để lại đất đai không cho họ hưởng di sản trong di chúc hoặc cho hưởng ít hơn 2/3 một suất thừa kế theo pháp luật, các đối tượng sau vẫn có quyền yêu cầu chia di sản để nhận đủ phần bắt buộc:

• Con chưa thành niên của người để lại di sản.
• Cha, mẹ, vợ hoặc chồng của người để lại di sản.
• Con đã thành niên nhưng mất khả năng lao động.

Nhóm đối tượng này có đầy đủ tư cách pháp lý để khởi kiện hoặc đàm phán yêu cầu trích một phần diện tích đất hoặc giá trị quyền sử dụng đất tương ứng với suất thừa kế bắt buộc mà luật đã quy định.

3. Các chủ thể đặc biệt khác theo quy định pháp luật

Ngoài các đồng thừa kế trực tiếp, pháp luật còn ghi nhận cho một số trường hợp thế vị hoặc đại diện hợp pháp:

3.1. Người thừa kế thế vị

Trường hợp con của người để lại di sản chết trước hoặc cùng thời điểm với người để lại di sản thì cháu sẽ được hưởng phần di sản mà cha hoặc mẹ mình được hưởng nếu còn sống. Nếu cháu cũng đã chết thì chắt được hưởng. Các cá nhân hưởng thừa kế thế vị này có đầy đủ quyền đại diện cho suất của thế hệ trước.

3.2. Người đại diện hợp pháp hoặc người quản lý di sản

Đối với người thừa kế là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự hoặc bị hạn chế khả năng nhận thức, cha mẹ hoặc người giám hộ hợp pháp sẽ đại diện cho họ để đưa ra yêu cầu chia di sản. Ngoài ra, người được ủy quyền hợp pháp cũng có quyền thay mặt tham gia quá trình thương lượng hoặc tố tụng tại Tòa án.

4. Điều kiện và thời hiệu để thực hiện quyền yêu cầu

Sở hữu tư cách chủ thể là điều kiện cần, nhưng để quyền yêu cầu chia di sản được cơ quan thẩm quyền chấp nhận giải quyết, các bên phải lưu ý thêm hai yếu tố quan trọng:

• Thời hiệu khởi kiện: Thời hiệu để người thừa kế yêu cầu chia di sản là 30 năm đối với bất động sản (bao gồm quyền sử dụng đất), tính từ thời điểm mở thừa kế (thời điểm người để lại di sản chết). Quá thời hạn này, quyền khởi kiện chia di sản sẽ không còn.
• Tình trạng pháp lý của thửa đất: Thửa đất phải có Giấy chứng nhận (Sổ đỏ/Sổ hồng) hoặc đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận, đất không bị kê biên bảo đảm thi hành án và không nằm trong diện đất đã bị Nhà nước thu hồi.

Dịch vụ tư vấn pháp lý tại Công ty Luật Phương Vinh

Phân chia di sản thừa kế là đất đai thường vướng phải nhiều xích mích gia đình, thiếu sót giấy tờ gốc hoặc phức tạp về trích đo địa chính. Công ty Luật Phương Vinh mang đến dịch vụ pháp lý chuyên sâu:

• Xác định chính xác tư cách chủ thể có quyền yêu cầu chia di sản thừa kế là quyền sử dụng đất và tính toán chính xác tỷ lệ phần quyền được hưởng.
• Đại diện thu thập, trích lục hồ sơ địa chính, giấy khai sinh, giấy chứng tử và tài liệu chứng minh quan hệ thừa kế.
• Tư vấn và chủ trì hòa giải thương lượng giữa các đồng thừa kế nhằm phân chia tài sản êm đẹp, tránh xung đột.
• Đại diện cử Luật sư tranh tụng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp tại Tòa án các cấp trong các vụ án tranh chấp chia di sản thừa kế đất đai.

Liên hệ ngay với Công ty Luật Phương Vinh để nhận được giải pháp tư vấn pháp lý bất động sản và thừa kế toàn diện, uy tín!

Luật Phương Vinh – Đồng hành pháp lý cùng bạn ⚖️

📞 Hotline tư vấn: 0963 815 828 / 0769 818 286

📧 Email: luatphuongvinh.law@gmail.com

🌐 Website: luatphuongvinh.com

🔴 YouTube: youtube.com/@luatphuongvinh

🎧 TikTok: tiktok.com/@luatphuongvinh

🌏 Địa chỉ:

📍 Trụ sở chính: Tầng 1 Toà nhà Vietphone Building, 21 Phan Kế Bính, P. Tân Định, TP.HCM

📍 Văn phòng: 496/1/68 Dương Quảng Hàm, P. An Nhơn, TP.HCM